Küçük bir duraklama alışkanlığı değiştirebilir mi? 'one sec' çalışması

MindfulBarrier’ın temelinde basit bir fikir var: Dikkatini dağıtan bir uygulamayı açmadan önce kısa bir duraklama, küçük bir nefes ve bilinçli bir karar. Peki bu tür bir “sürtünme” alışkanlıkları gerçekten değiştiriyor mu? Bu soruyu doğrudan test eden bir çalışma var.

Çalışma: one sec

Grüning, Riedel ve Lorenz-Spreen (2023), kullanıcıların seçtiği uygulamaları açmaya çalıştıklarında araya giren bir uygulamayı (one sec) inceledi. Uygulama kısa bir bekleme gösteriyor, düşündürücü bir mesaj veriyor ve kullanıcıya uygulamayı açmaktan vazgeçme seçeneği sunuyor [1].

Altı haftalık saha çalışmasında 719 yeni kullanıcı kaydoldu; altı haftanın tamamında uygulamayı kullanan 280 kişi ana analize girdi [1]. Sonuçlar:

• Hedef uygulamaların açılma sayısı altı haftanın sonunda yüzde 57 azaldı [1].
• Açma girişimlerinin yaklaşık yüzde 36’sında kullanıcı, müdahale ekranını görünce uygulamayı açmaktan vazgeçti. Bu oran ilk hafta daha yüksekti (yüzde 43), üçüncü haftadan sonra yüzde 32–34’e indi [1].
• Katılımcılar uygulamalarda daha az zaman geçirdiklerini ve kullanımlarından daha memnun olduklarını bildirdi [1].

Ayrıca 500 kişilik, önceden kayıt altına alınmış bir çevrimiçi deneyde, müdahalenin hangi parçasının işe yaradığına bakıldı. Vazgeçme seçeneği en güçlü etkiyi gösterdi, zaman gecikmesi de tüketimi azalttı. Düşündürücü mesaj ise tek başına etkili bulunmadı [1].

Dikkatle okunması gerekenler

Bu çalışma umut verici ama sınırları var, ve yazarlar bunları kendileri belirtiyor [1]:

• Kontrol grubu yok (saha çalışmasında) ve katılımcılar uygulamayı kendileri seçip yükledi; yani zaten değişmek isteyen insanlar.
• Terk edenler farklıydı: çalışmayı bırakanlar kullanımlarını daha az sorunlu görüyordu.
• Süre altı hafta; uzun vadeli etki bilinmiyor.
• Sonuçların bir kısmı katılımcıların kendi bildirimine dayanıyor.
• Yazarlardan biri one sec uygulamasının geliştiricisi (bu çıkar ilişkisi makalede belirtilmiş).

MindfulBarrier için ne anlama geliyor?

MindfulBarrier benzer bir fikre dayanıyor: açılmak üzere olan uygulamanın önüne bir nefes ekranı koyuyor; sen vazgeçebiliyor ya da kısa bir beklemeden sonra süreli izin alabiliyorsun. Bu çalışma, böyle bir sürtünmenin ve vazgeçme seçeneğinin kullanımı azaltabileceğini düşündüren bir kanıt sunuyor.

Dürüst olmak gerekirse: Bu çalışma one sec üzerine, MindfulBarrier’ın kendi etkisini ölçen bir araştırma değil. Bizim uygulamamız için de aynı sonuçları vaat etmiyoruz. Ama fikrin arkasındaki mantık, bilimsel olarak ciddiye alınan bir mantık: Bazen en etkili müdahale, bir şeyi yasaklamak değil, o anda durup düşünmene izin vermek.